افغانستان فردا

مسجد اجمیر

کلبه دو و نیم روزه مسجدی بسیار بزرگ و یکی از قدیمی ترین مسجد و قدیمی ترین بنای تاریخی بازمانده در اجمیر ایالت راجستان هند است. که به دستور محمد غوری ، قطب الدین ایبک اعمار کرد . کار این مسجد را در ۱۱۹۲ میلادی آغاز و در سال ۱۱۹۹ میلادی به پایان رسید و در ۱۲۱۳ میلادی سلطان التتمش بیشتر آن را تزئین کرد.

این یکی از بهترین نمونه های معماری اولیه هند و اسلامی است که توسط معمار هراتی به نام ابوبکر که معزالدین محمد غوری را همراهی مینمود، طراحی شده است.

این مسجد تا ۱۹۴۷م به عنوان مسجد مورد استفاده قرار گرفت. پس از استقلال هند ، این مسجد به اداره باستان شناسی جیپور داده شد و امروز مردم همه مذاهب از آن به عنوان یک مکان باستانی بازدید می کنند.

گفته می شود بخشی از این مسجد طی دو روز و نیم ساخته شده است. برخی از صوفیان ادعا می کنند که این اسم نشان دهنده زندگی موقتی انسان در روی زمین است. برخی این نام را از جشنواره دو و نیم روزه که در این مکان برگزار می شود گرفته است .

به گفته قاضی هربلاس شردا ، متخصص آموزش هند ، نام " کلبه دو و نیم روزه " در هیچ منبع تاریخی ذکر نشده است. قبل از قرن هجده میلادی ، این مسجد تنها به عنوان "مسجد" شناخته می شد ، زیرا قرن ها قبل، قدیمی ترین مسجد اجمیر بود. این شهر از زمانی که گروه از درویشان شروع به تجمع در اینجا کردند تا جشن عُرس رهبرشان پنجابه شاه را در نیمه دوم قرن ۱۸ م که مرهته ها حکومت داشتند دایر کنند ، اما این عرس دو روز و نیم به طول انجامید و در نتیجه مسجد نام جدید یعنی کلبه دو روز و نیم به خود گرفت.

الكساندر کنینگهم ، انجنیر نظامی انگلیس كه بعدها علاقه زیادی به تاریخ و باستان شناسی داشت و همچنین در زمان فرمانروایی انگلیس افسر باستان شناسی هند بود ، این ساختمان را "مسجد بزرگ آچمیر" توصیف كرد.

این مسجد از نخستین نمونه های معماری هند و اسلامی است. این مسجد تقریباً به طور کامل توسط بناکاران هندو تحت نظارت معماران افغانستان ساخته شده است.

این مسجد بسیار بزرگتر از مسجد قوة الاسلام دهلی است. نمای بیرونی ساختمان به شکل مربع است و هر ضلع آن ۲۵۹ فُت است.در مسجد دو ورودی وجود دارد ، یکی در جنوب و دیگری در شرق. محل نماز (مسجد واقعی) در غرب واقع شده است ، در حالی که ضلع شمالی با یک تپه سنگی واقع است. بنای واقعی مسجد در ضلع غربی دارای ۱۰ گنبد و ۱۲۴ ستون است. در ضلع شرقی ۹۲ ستون وجود دارد. و ۶۴ ستون در ضلع شمالی و ۶۴ ستون در ضلع جنوبی قرار دارد. بنابراین ، در کل ساختمان ۳۴۴ ستون وجود دارد. از این میان ، فقط ۷۰ ستون اکنون ایستاده اند. ابعادی مربعی به ابعاد ۸۰ متر (۲۶۰ فُت) دارد. ستونهای بلند و باریک شلوغ نیستند و آنهایی که در حیاط قرار دارند به طور متقارن قرار گرفته اند. این حیاط داخل مسجد ۴۳ متر با ۱۲ متر محاسبه شده است . محراب با پارچه های سفال سفید ساخته شده است. اعتقاد بر این است که التمیش هفت صفحه طاق را تا سال ۱۲۳۰ م اضافه کرده ، که از نظر معماری برجسته ترین ویژگی مسجد محسوب می شود. طاق مرکزی بزرگ با دو مناره کوچک پراگگنده همراه است.

نمای بیرونی مسجد دارای فضای بزرگ با قوس های سنگ آهک زرد است که در زمان سلطنت التتمش ساخته شده است. قوس اصلی تقریباً ۶۰ فت ارتفاع دارد و با شش طاق کوچکتر جناح شده است. طاق ها دارای تابلو های مستطیلی کوچک برای عبور از نور روز هستند ، مشابه نمونه هایی که در مساجد اولیه عرب یافت می شود. این طاق دارای کتیبه ها و نقل قول های کوفی و طغرا از قرآن است و یادآور معماری اسلامی از غزنی و ترکستان است. برخی از حکاکی ها دارای الگوهای گل و شاخ و برگ عربی است. تقارن هندسی آنها یادآور کاشی کاری هرات است. ملیله کاری یا ریزه کاری آنها متفاوت از منبت کاری های سبک هندو در همان ساختمان می باشد. الگوهای هندو شبیه به نمونه هایی است که در ساختارهای قرن دهم میلادی در نگدا و معبد ساس باهو قرن یازدهم در گوالیار مشاهده شده است. محقق آمریکایی قرن نزدهم ، جان فلتچر هورست ، این دیوار را " مشهور ترین گوهر گرانبها، در سراسر جهان اسلامی" توصیف کرد.

قسمت داخلی بنا چهار ضلعی است که ابعاد ۶۰ × ۵۳ متر دارد. این بنا شامل یک سالن اصلی (۱۲ × ۷۵،۵ متر) است که توسط گنبد های ستون استوار میگردد. ستون ها دارای طرح های مختلف و به زیبایی تزئین شده ، مشابه نمونه های معابد سنگی ادیان هندو و جین. آنها دارای پایه های بزرگی با ارتفاع بلند هستند .برخی معتقدند که ستون ها و سقف ها از ساختار پیش از اسلام است ، اما حکاکی های اصلی توسط مسلمانان نابود شده است. مایکل دبلیو ماینستر معتقد است که برخی از ستون های تازه توسط کارگران هندو تحت سرپرستی استادان مسلمان ایجاد شده اند. که با ستون های قدیمی تر ترکیب شدند. به طور مشابه ، وی اظهار داشت كه سقف ها كار جدیدتر و قدیمی تر كارگران هندو را ترك می كند.

برجهای موذین در دو مناره کوچک (قطر ۳ متر) واقع شده است. این مناره ها در بالای یک دیوار صفحه نمایش با ضخامت سه و نیم متر قرار دارند. منارها اکنون ویران شده اند ، اما بقایای آنها نشان می دهد که آنها برج های میان خالی را با ۲۴ مهره زاویه ای و دایره ای متناوب ، درست مانند نمونه های موجود در قطب منار دهلی ، شیبه سازی کرده اند.

الكساندر کنینگهم از معماری مساجد ادهین كان جون پرا و قوة الاسلام اسلامی در سخنان زیر تقدیر كرد:

در جسارت طراحی و عظمت تصور ، که شاید به دلیل نبوغ معمار اسلامی باشد ، این دو مسجد باشکوه نخستین مساجد اسلامی هندی تنها با برتری و تعالی کلیساهای مسیحی فراتر می روند. اما در غرور زرق و برق دار زینتی ، در غنای زیبای ردیابی و تنوع بی پایان از جزئیات ، واضحاً در ظرافت و دقت زیاد کارهمه اینها به دلیل سنگتراشان هندو است ، فکر می کنم این دو مسجد بزرگ هند ممکن است با عظمت ترین ساختمانهای باشند که در جهان وجود داشت.

جیمز فرگوسن ، مورخ معماری اسکاتلندی نیز به همین ترتیب اظهار داشت:

به عنوان نمونه ای از تزئینات ظاهری ، این دو مسجد التتمش در دهلی و اجمیرر احتمالاً بی نظیر هستند. نفاست و ظرافت آن نه در قاهره نه درفارس با چنین جزئیات دیده نشده است و همچنان در اسپانیا یا سوریه نیز نمی تواند به زیبایی تزیینات آنها برابری کنند.